บันทึกจากผู้เขียน

ยินดีต้อนรับสู่ Farang Writes ที่นำเสนอเรื่องราวขนาดยาวในรูปแบบบันทึกความทรงจำ รวมทั้งโพสต์สั้นๆ อีกจำนวนหนึ่งในรูปแบบบล็อกทั่วไป

สิ่งที่อาจจะแปลกไปสักหน่อยคือ บล็อกนี้เปิดโอกาสให้ผู้อ่านได้เห็นกระบวนการสร้างงานด้วย เพราะผมใช้ AI ช่วยทบทวนและปรับปรุงเรื่องราวหลายเรื่องที่เขียนและเผยแพร่มาแล้วเมื่อหลายปีก่อน

ตกใจไหมครับ? อย่าเพิ่งตกใจ ผมเป็นคนที่ชื่นชอบ AI และศักยภาพด้านความคิดสร้างสรรค์ของมันอย่างเปิดเผย และผมอยากให้ผู้อ่านได้เห็นว่ามันทำอะไรได้บ้าง

ผมเขียนเรื่องต้นฉบับหลายเรื่องเป็นภาษาไทย แต่รู้ดีว่ายังต้องทำงานกับมันอีกมาก ดังนั้นเมื่อไม่กี่เดือนก่อน ผมจึงถาม GPT ว่าจะช่วยผมพัฒนาเรื่องเหล่านี้ต่อได้ไหม

คราวนี้ผมเขียนเป็นภาษาอังกฤษ แล้วส่งต้นฉบับให้ AI แปล แต่ก่อนจะแปล เขาจะซักถามผมเกี่ยวกับเรื่องราว โดยเฉพาะตัวละครและเส้นเรื่อง หลังจากผมตอบคำถามแล้ว เขาจะเขียนเรื่องย่อเป็นภาษาอังกฤษให้ผมอ่าน ผมก็ให้ความเห็นกลับไป จากนั้นเขาจึงทำฉบับภาษาไทยออกมา

ผมจะอ่านภาษาไทยของเขา แล้วบอกให้แก้ตรงไหนบ้าง เขาก็ปรับแก้ตามความเห็นของผม จนในที่สุดเราได้ฉบับสุดท้าย ซึ่งเป็นผลจากกระบวนการทำงานร่วมกันที่บางครั้งกินเวลาหลายสัปดาห์

ค่อนข้างกล้าทีเดียวที่ผมเลือกจะเปิดเผยกระบวนการนี้ เพราะมันอาจทำให้เกิดปัญหาเรื่องความต่อเนื่องของเรื่องได้ ผมจึงทิ้งบันทึกภาษาอังกฤษบางส่วนที่ผมใช้เป็นต้นทางให้ GPT ทำงาน รวมทั้งบทสนทนาที่เราถกเถียงกันเรื่องทางเลือกต่างๆ เอาไว้

ผมยังทิ้งตัวเลือกภาษาไทยบางเวอร์ชันที่เขาเสนอไว้ด้วย และนำบางส่วนจากบทสนทนาในกระบวนการสร้างงานของเราไปใส่ไว้ในช่องความคิดเห็นของโพสต์ต่างๆ

นี่คือกระบวนการสร้างงานจริงๆ อาจจะดูยุ่งๆ อยู่บ้าง คล้ายจานสีของจิตรกรที่ยังมีสีหลายสีปะปนกันอยู่

แต่โดยทั่วไปแล้ว กระบวนการเหล่านี้แทบจะมองไม่เห็น เพราะนักเขียนและสำนักพิมพ์จำนวนไม่น้อยไม่ค่อยอยากให้เราเห็นว่าเบื้องหลังงานเขียนเกิดอะไรขึ้นบ้าง

กระบวนการสร้างงานมีลักษณะร่วมมือกันมากกว่าที่หลายคนอยากยอมรับ และไม่ใช่แค่เพราะทุกวันนี้นักเขียนจำนวนมากสามารถหันไปใช้ AI เพื่อช่วยแก้ไข แปล หรือเขียนงานได้

นักเขียนย่อมได้แรงบันดาลใจจากผู้คนที่พวกเขาพบเจอ แต่ยังมีอีกส่วนหนึ่งของกระบวนการสร้างงานที่ผู้อ่านแทบไม่เคยเห็น นั่นก็คือ บรรณาธิการ

เรื่องของผมเองหลายเรื่องถูกบรรณาธิการประจำกองบรรณาธิการแก้ไขครั้งใหญ่ตลอดหลายปีที่ผ่านมา นั่นเป็นเรื่องปกติของการทำงานหนังสือพิมพ์ บรรณาธิการที่ดีสามารถปรับโครงสร้างเรื่อง ทำให้เหตุผลกระชับขึ้น เปลี่ยนน้ำหนักของเนื้อหา หรือเขียนบางช่วงใหม่ได้ โดยชื่อของนักเขียนยังคงอยู่บนหัวเรื่องเหมือนเดิม

บรรณาธิการบางคนมีมือเบา ขณะที่บางคนมีมือหนักกว่ามาก นอร์แมน โพโดเรตซ์ บรรณาธิการของ Commentary มาอย่างยาวนาน เป็นที่รู้จักในเรื่องการเข้าไปแก้ไขงานอย่างหนัก ส่วนจอห์น โพโดเรตซ์ ลูกชายของเขาซึ่งต่อมาเป็นบรรณาธิการของนิตยสารฉบับเดียวกัน มีแนวทางที่ปล่อยให้นักเขียนเป็นตัวของตัวเองมากกว่า นิตยสารเดียวกัน ครอบครัวเดียวกัน แต่มีความคิดต่างกันมากว่า บรรณาธิการควรทิ้งรอยมือของตัวเองไว้บนงานเขียนของคนอื่นมากแค่ไหน

แต่ผู้อ่านแทบไม่เคยเห็นสิ่งเหล่านี้ เราเห็นเพียงชื่อบนหัวเรื่องกับบทความที่เสร็จสมบูรณ์แล้ว เราไม่เห็นบทสนทนา การโต้เถียง การแก้ไข หรือคนที่นั่งอยู่หลังโต๊ะทำงานและอาจมีส่วนสำคัญอย่างมากต่อสิ่งที่ปรากฏอยู่บนหน้ากระดาษในที่สุด

นั่นแหละครับ คือสิ่งที่ผมสนใจ

แล้วทำไม AI ถึงควรทำให้กระบวนการที่มองไม่เห็นนี้ต้องถูกเปิดเผย ในขณะที่การทำงานร่วมกับบรรณาธิการแบบเดิมๆ ไม่เคยถูกเปิดเผยในลักษณะเดียวกัน?

หรือพูดอีกอย่างหนึ่งว่า ในฐานะผู้อ่าน คุณอยากรู้มากแค่ไหน?

ผมกำลังเปิดหน้าต่างให้คุณมองเข้าไปดูเบื้องหลังกระบวนการทำงาน แล้วถึงจุดไหนกันที่ผู้อ่านจะรู้สึกว่า พอแล้วเถอะ ปล่อยให้เราทำงานร่วมกันต่อไปเสียที เพราะนี่คือสิ่งที่นักเขียนทำกันมาตลอด เพียงแต่ครั้งนี้เป็นเทคโนโลยีใหม่เข้ามาอยู่ในกระบวนการ

หรือเราจะต้องประกาศทุกครั้งที่ใช้เทคโนโลยีใหม่ว่า ใครทำอะไรไปบ้าง?

ผมยอมรับตรงๆ ว่า ผมไม่ได้คิดว่าจำเป็นต้องทำขนาดนั้น

ถ้าเรื่องดีพอ คนอ่านส่วนใหญ่ก็คงอยากอ่านเรื่องนั้น ไม่ได้อยากรู้ว่าในโรงงานเกิดอะไรขึ้นทุกขั้นตอน

ผมไม่จำเป็นต้องเห็นว่า ปลาทูน่ากระป๋องถูกผลิตขึ้นมาในโรงงานอย่างไรทุกครั้งที่ผมซื้อกระป๋องหนึ่งจากซูเปอร์มาร์เก็ต

แต่ในกรณีนี้ ผมเลือกเปิดประตูโรงงานให้คุณดูเอง

หลังจากผมส่งรูปภาพสำหรับเรื่อง Back on Track ให้ GPT ซึ่งตอนนั้นเรื่องยังไม่มีชื่อ ผมก็ขอให้เขาช่วยเสนอชื่อเรื่องและคำโปรย

ตอนนั้นเราเพิ่งผ่านกระบวนการแก้ไขและเขียนใหม่ร่วมกันมาอย่างเหน็ดเหนื่อย ซึ่งกินเวลาหลายสัปดาห์

เราได้ตัวเลือกมาสองแบบ:

Back on Track

ชีวิตในโลกตะวันตกทำให้คนช่างฝันหลุดออกนอกเส้นทาง แต่ท่ามกลางความวุ่นวายของกรุงเทพฯ เขากลับหาทางของตัวเองพบ

กับอีกแบบ:

BANGKOK WAS ALREADY HAPPENING

หลังจากพยายามหนีจากชีวิตเดิมอยู่นานถึงสิบห้าปี ไมเคิลเดินทางมาถึงประเทศไทย และได้ค้นพบชีวิตอีกแบบหนึ่ง — ชีวิตที่เต็มไปด้วยภาษา มิตรภาพ การผจญภัย และในที่สุดก็เป็นสถานที่ที่เขารู้สึกว่าเป็นบ้าน

ผมเลือกแบบแรก เพราะมันสื่อถึงข้อเท็จจริงที่ว่า ในช่วงปีแรกๆ ที่เราอยู่กรุงเทพฯ ผมกับแฟนอาศัยอยู่ติดกับทางรถไฟที่เสียงดังมาก

ทายสิครับว่าอันไหนเป็นความคิดของใคร?

แต่เอาเข้าจริงแล้ว มันสำคัญด้วยหรือ?

เรื่องราวต่างหากที่สำคัญ

บางคนอาจถามว่า ถ้า AI แปลได้ดีกว่า แล้วผมจะเรียนภาษาไทยไปทำไม?

ผมเรียนภาษาไทยมา 25 ปีแล้ว และผมชอบทั้งการเขียนและการพูดภาษาไทย ดังนั้นแน่นอนว่าผมอยากเห็นภาษาไทยของตัวเองอยู่บนหน้ากระดาษ

ส่วนเรื่องการเขียน ผมเขียนมาตั้งแต่สมัยเรียนประถมแล้ว

แต่แล้ว AI ก็เข้ามา และดูเหมือนว่ากฎของเกมจะเปลี่ยนไปในชั่วข้ามคืน

มันทำอะไรได้ดีกว่าเราตั้งมากมาย แล้วมนุษย์ธรรมดาอย่างเราจะรับมือกันอย่างไร?

อาจฟังดูเหมือนเป็นคำพูดนอกรีตสำหรับกลุ่มคนที่มองการเปลี่ยนแปลงนี้อย่างสิ้นหวัง แต่ เรายังมีที่ยืนของเราอยู่ดี

ผมเลือกนำเสนอคำแปลภาษาไทยที่ดีที่สุดให้ผู้อ่าน มากกว่าจะฝืนทำมันด้วยตัวเองแล้วได้งานที่ด้อยกว่า เพราะผมเห็นว่าเรื่องราวสำคัญกว่า

และเรื่องราวเหล่านั้นก็เป็นเรื่องของผมเอง

นี่คือการตัดสินใจและการแลกเปลี่ยนที่เราต้องทำ

พูดง่ายๆ ก็คือ ผมไม่มีบรรณาธิการนั่งอยู่ข้างๆ คอยดูงานตอนผมเขียน แล้วทำไมผมจะไม่ใช้คนที่มีความสามารถมาช่วยล่ะ?

ผู้อ่านแทบไม่เคยได้เห็นว่าเกิดอะไรขึ้นใน “โรงงาน” ของงานเขียน

บล็อกนี้อาจกำลังเปิดพื้นที่ที่ไม่ค่อยมีใครเปิดให้เห็น แต่ผมหวังว่าการทำเช่นนี้จะช่วยตั้งคำถามกับความคิดเก่าๆ ที่ว่ากระบวนการสร้างงานเขียนเป็นกรรมสิทธิ์ของชนชั้นนำทางความคิดเพียงกลุ่มเดียว

และถ้าการเปิดประตูให้ดูทั้งหมดนี้ทำให้ Farang Writes มีแชตบอตเพิ่มขึ้นอีก 37 เปอร์เซ็นต์...

ก็ช่างมันเถอะครับ