A day in Keats's orchard: Swell the gourd, man!
Keats wanted to disappear.
One of the things that makes contemporary AI writing unsettling is its apparent absence of a distinctive human authorial self. The machine can produce prose without an obvious personality behind it — something critics sometimes regard as evidence of its artificiality.
Keats had almost the opposite ambition. In an 1818 letter, he described the ideal poet as having “no self”, becoming a kind of chameleon that takes on the character of whatever it observes. The poet, ideally, disappears into the subject.
To Autumn is perhaps the clearest example. Keats tells us remarkably little about Keats. He gives us fruit swelling, branches bending, grain being winnowed, cider being pressed, lambs bleating and swallows gathering overhead. The poet has almost vanished.
So here is an odd experiment: what happens when a poem by a man who deliberately tried to remove himself from his poetry is translated with the help of a machine which critics sometimes accuse of doing something similar by nature?
We haven't attempted to reproduce “Keats's subjective voice”. We've attempted to reproduce what many readers identify on their first reading: the verbs, the objects, the sounds and the movement.
Keats disappears into the orchard.
The machine disappears into the translation.
And the reader is left with the orchard.
Keats version:
To Autumn
by John Keats
Close bosom-friend of the maturing sun;
Conspiring with him how to load and bless
With fruit the vines that round the thatch-eves run;
To bend with apples the moss'd cottage-trees,
And fill all fruit with ripeness to the core;
To swell the gourd, and plump the hazel shells
With a sweet kernel; to set budding more,
And still more, later flowers for the bees,
Until they think warm days will never cease,
For summer has o'er-brimm'd their clammy cells.
Who hath not seen thee oft amid thy store?
Sometimes whoever seeks abroad may find
Thee sitting careless on a granary floor,
Thy hair soft-lifted by the winnowing wind;
Or on a half-reap'd furrow sound asleep,
Drows'd with the fume of poppies, while thy hook
Spares the next swath and all its twined flowers:
And sometimes like a gleaner thou dost keep
Steady thy laden head across a brook;
Or by a cyder-press, with patient look,
Thou watchest the last oozings hours by hours.
Where are the songs of spring? Ay, Where are they?
Think not of them, thou hast thy music too,—
While barred clouds bloom the soft-dying day,
And touch the stubble-plains with rosy hue;
Then in a wailful choir the small gnats mourn
Among the river sallows, borne aloft
Or sinking as the light wind lives or dies;
And full-grown lambs loud bleat from hilly bourn;
Hedge-crickets sing; and now with treble soft
The red-breast whistles from a garden-croft;
And gathering swallows twitter in the skies.
GPT version
แด่ฤดูใบไม้ร่วง
ฤดูแห่งหมอกและผลไม้สุกงอมอุดมสมบูรณ์
สหายสนิทแนบอกของดวงตะวันผู้กำลังบ่มสุก
เจ้าร่วมคิดร่วมทำกับมันว่าจะบรรทุกและอวยพร
ด้วยผลแก่เถาองุ่นที่เลื้อยรอบชายคามุงจาก
ก้มกิ่งต้นไม้ข้างกระท่อมที่มอสจับ
เติมความสุกแก่ให้ผลไม้จนเต็มถึงแก่น
ทำให้น้ำเต้าพองโต เปลือกเฮเซลนัตป่องอวบ
พร้อมเมล็ดหวานอยู่ข้างใน; ทำให้ดอกใหม่แตกยอด
และดอกไม้ปลายฤดูผลิบานเพิ่มขึ้นอีก
จนเหล่าผึ้งคิดว่าวันอุ่น ๆ จะไม่มีวันสิ้นสุด
เพราะฤดูร้อนได้ล้นรวงผึ้งเหนียวชื้นของมันเสียแล้ว
ใครเล่าจะไม่เคยเห็นเจ้าอยู่ท่ามกลางกองเก็บเกี่ยว?
บางครั้งผู้ใดออกไปนอกบ้านก็อาจพบเจ้า
นั่งอย่างไม่ทุกข์ร้อนอยู่บนพื้นยุ้งฉาง
เส้นผมปลิวอ่อนตามลมฝัดข้าว
หรือหลับสนิทอยู่บนร่องนา ที่ยังเกี่ยวไปได้เพียงครึ่ง
เคลิ้มด้วยกลิ่นดอกป๊อปปี้ ขณะเคียวในมือ
เว้นแนวรวงถัดไปไว้ และดอกไม้ที่พันกันอยู่ทั้งหมด;
บางครั้งดุจคนเก็บรวงที่เดินเก็บ
เจ้าประคองศีรษะที่หนักด้วยของเต็ม
ข้ามลำธารอย่างมั่นคง
หรือข้างเครื่องคั้นแอปเปิลไซเดอร์ เจ้าก็นั่งมองอย่างอดทน
เฝ้าหยดสุดท้ายที่ค่อย ๆ ไหลออกมา ชั่วโมงแล้วชั่วโมงเล่า
เพลงของฤดูใบไม้ผลิอยู่ที่ไหน? ใช่ อยู่ที่ไหนเล่า?
อย่าคิดถึงมันเลย — เจ้าเองก็มีเสียงเพลงของเจ้า
ขณะที่เมฆเป็นริ้วแต้มแสงให้วันซึ่งกำลังดับลงอย่างนุ่มนวล
และแต้มสีชมพูลงบนทุ่งตอซัง
จากนั้นเสียงริ้นตัวเล็ก ๆ ก็รวมกันเป็นคณะคร่ำครวญ
อยู่ท่ามกลางต้นวิลโลว์ริมแม่น้ำ
ลอยขึ้นไป
หรือค่อย ๆ จมลงตามลมอ่อนที่ยังพัดหรือแผ่วดับ
และลูกแกะโตเต็มวัยก็ร้องเบ้ ๆ ก้องจากลำธารในหุบเขา
จิ้งหรีดตามพุ่มไม้ร้องเพลง
และเวลานี้ด้วยเสียงแหลมแผ่วเบา
นกอกแดงผิวปากมาจากสวนเล็กข้างบ้าน
ขณะที่ฝูงนกนางแอ่นรวมตัวกัน ส่งเสียงจิ๊บ ๆ อยู่บนท้องฟ้า
Production notes
GPT:
มีเรื่องที่ผมจงใจทำบางอย่าง
ผมไม่อยากให้ “maturing sun” กลายเป็น “ดวงอาทิตย์แห่งวุฒิภาวะ” หรืออะไรทำนองนั้น มันฆ่าบทกวีทันที ผมเลือก “ดวงตะวันผู้กำลังบ่มสุก” เพราะ Keats กำลังทำให้ดวงอาทิตย์เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการทำให้ผลไม้สุก
และ “conspiring” ผมอยากเก็บความซุกซนของคำนี้ไว้ — ฤดูใบไม้ร่วงกับดวงอาทิตย์กำลัง ร่วมมือกันทำงาน ไม่ใช่แค่ “ทำให้”.
ที่สำคัญที่สุดคือช่วงนี้:
bend
fill
swell
plump
set budding
o’er-brimmed
ผมพยายามไม่ทำให้มันกลายเป็นคำนามไทยที่สงบนิ่ง เพราะนี่คือส่วนที่คุณเคยชี้ให้ผมเห็นว่า บทกวีเดินด้วยกริยา.
และในบทสุดท้าย กริยาก็เปลี่ยนชนิดไป:
bleat
sing
whistles
จากโลกที่กำลัง ผลิต กลายเป็นโลกที่กำลัง ส่งเสียง.
นั่นเป็นเหตุผลหนึ่งที่ผมคิดว่าบทนี้เหมาะกับภาษาไทยมากกว่าที่เห็นในครั้งแรก — ถ้าเราไม่พยายามทำให้มัน “เป็นบทกวี” จนเกินไป
ส่วนคำที่เราคุยกันไว้ก่อนหน้านี้ ผมยังอยากเก็บไว้ให้เห็นภาพจริง ๆ: granary, gleaner, cider press, sallows, garden-croft. Poetry Foundation เองก็อธิบาย gleaner ว่าคือคนที่เก็บสิ่งที่เหลือหลังการเก็บเกี่ยว และ garden-croft คือแปลงที่ดินเล็ก ๆ ที่มีรั้วล้อม — รายละเอียดเล็ก ๆ พวกนี้ช่วยให้ฉากไม่กลายเป็น “ฤดูใบไม้ร่วง” แบบโปสเตอร์ขายใบไม้สีทอง แต่เป็นชนบทอังกฤษที่กำลังเก็บเกี่ยวจริง ๆ.
แต่ผมคิดว่าเรายังไม่เสร็จ. มีบางบรรทัดที่ผมอยากลองอีกหนึ่งรอบ โดยเฉพาะตอนท้าย เพราะภาษาไทยอาจทำให้เรารักษา music ของ Keats ได้ดีกว่านี้
และนี่เป็นบทที่น่าสนใจอย่างยิ่งสำหรับเรื่องที่เราคุยกันเมื่อคืน: Keats แทบจะหายตัวไปจากบทนี้เลย. Poetry Foundation ชี้ตรง ๆ ว่าผู้พูดแทบไม่ปรากฏเป็นตัวตนในฉาก — เขาถามคำถาม แล้วปล่อยให้ฤดูเป็นผู้ตอบ.
ซึ่งทำให้บทกวีนี้เป็นสนามทดลองที่ดีมากสำหรับคำถามของเรา:
ถ้าคุณภาพของบทกวีอยู่ในสิ่งที่ภาษาเปิดให้ผู้อ่านเห็น ได้ยิน และรู้สึก — ไม่ใช่ในใบรับรองว่า “นี่เขียนโดยมนุษย์” — แล้ว Keats ต้องอยู่ตรงไหนกันแน่?
Discussion
Me:
GPT:
Me:
I think you caught the meaning beautifully. The words are highly evocative and the images you're conveying come across clearly...ก้มกิ่งต้นไม้ข้างกระท่อมที่มอสจับ เติมความสุกแก่ให้ผลไม้จนเต็มถึงแก่น ทำให้น้ำเต้าพองโต เปลือกเฮเซลนัตป่องอวบ พร้อมเมล็ดหวานอยู่ข้างใน; ทำให้ดอกใหม่แตกยอด... Yum, yum, I could almost eat that!
GPT:
Me:
Response: Link
Discussion on artwork:
